Waternet is van plan om in het gebied Terra Nova een damwand aan te brengen tussen het noordelijke en het zuidelijke deel om daarmee de overlast van blauwalgen in het noordelijk deel tegen te gaan. Een groep bewoners vreest echter voor negatieve gevolgen van deze maatregel op de waterkwaliteit van het zuidelijk deel van het gebied. De bewonersgroep Terra Nova Zuid heeft de Wetenschapswinkel van Wageningen UR gevraagd te beoordelen of de effecten van het aanbrengen van een dam op het watersysteem in het gebied goed zijn onderbouwd. De vraag is opgepakt door de Leerstoelgroep Aquatische Ecologie en Waterkwaliteitsbeheer van de Wageningen Universiteit.

Bewoners Terra Nova ongerust
Terra Nova maakt onderdeel uit van de polder Loenderveen, gelegen bij Loenen (Utrecht) en ligt tussen de Vecht en de Waterleidingplassen van de gemeente Amsterdam. Om het water in het noordelijk deel van Terra Nova weer helder te krijgen, heeft Waternet die beheerder is van het gebied en verantwoordelijk voor de drinkwatervoorziening en de waterkwaliteit enige jaren geleden alle vis weggevist. Kort daarop is er in het noordelijk deel van Terra Nova op grote schaal blauwalg ontstaan. In het kader van het Watergebiedsplan Zuidelijke Vechtplassen wil Waternet in dit gebied maatregelen nemen tegen de blauwalg. Ze heeft voorgesteld een damwand te plaatsen tussen het noordelijk en het zuidelijk deel, met als doel het voedselrijke water vanuit het zuidelijk deel te weren. Echter, met deze maatregel is het niet zeker dat het probleem van de blauwalg wordt opgelost en er is kans dat nu ook blauwalg ontstaat in het zuidelijke deel.

Twijfels over plannen Waternet
De onderzoekers van de leerstoelgroep hebben het voorstel van Waternet bestudeerd en zijn tot de conclusie gekomen dat de stappen die Waternet heeft ondernomen om de waterkwaliteit te schatten na het nemen van de maatregelen in principe deugdelijk zijn. Echter, er is nog wel onvoldoende inzicht in de water- en stofstromen in het gebied. Bovendien zijn de berekeningen niet specifiek gericht op het effect in Terra Nova Zuid, waardoor het effect van het plaatsen van de damwand op de waterkwaliteit van Terra Nova Zuid niet goed is onderbouwd. De gevolgen voor Terra Nova Zuid zijn hierdoor onzeker. Uit de plannen van Waternet wordt ook niet duidelijk of na het treffen van de voorgestelde maatregelen daadwerkelijk minder blauwalgenbloei op zal treden in het noordelijk deel.

Wetenschapswinkel: aanvullende maatregelen nodig!
De Wetenschapswinkel heeft voor de bewonersgroep een adviesdocument opgesteld waarin de bevindingen van de onderzoekers zijn vastgelegd. Daarin zijn aanbevelingen opgenomen die de bewonersgroep kan gebruiken om Waternet de voorgestelde plannen te heroverwegen. Zo wordt Waternet aanbevolen om na te denken over aanvullende maatregelen voor zowel het noordelijke als het zuidelijke gedeelte, indien de damwand de bloei van blauwalgen niet kan terugdringen of zelfs stimuleert (in het zuidelijk deel). Zeker omdat vanuit Natura 2000-wetgeving en de Europese Kaderrichtlijn Water achteruitgang in beide gebieden onacceptabel wordt geacht. 

Stand van zaken
Eind 2008 heeft het Bestuur van het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht het Gebiedsplan Zuidelijke Vechtplassen in stemming gebracht. De bewonersgroep heeft het bestuur laten weten het oneens te zijn met de voorgestelde maatregelen in Terra Nova. Het Adviesdocument van de Wetenschapswinkel diende daarbij als ondersteuning. Ondanks dit advies heeft het Bestuur het Gebiedsplan wel goedgekeurd. Men vond namelijk de bezwaren en de aanbevelingen vanuit de Wetenschapswinkel niet zwaarwegend genoeg om het besluit om het Gebiedsplan vast te stellen, op te schorten. De Bewonersgroep gaat het besluit via een Beroepsprocedure aanvechten bij de rechter. Daarbij zal weer gebruik worden gemaakt van het adviesdocument van de Wetenschapswinkel.

Download:
Adviesbrief Evaluatie van de effectschatting waterkwaliteit Terra Nova Zuid na aanbrengen damwand (pdf)

Opdrachtgever:
Bewoners Terra Nova Zuid, contactpersoon: W. van Leuven, Amsterdam

Projectcoördinatie:
Bram ten Cate, Environmental Sciences Group

Uitvoering:
Ir. Sarian Kosten - Leerstoelgroep Aquatische Ecologie en Waterkwaliteitsbeheer, Wageningen University
Ir. Els Faassen - Leerstoelgroep Aquatische Ecologie en Waterkwaliteitsbeheer, Wageningen University
Dr. Miquel Lürling - Leerstoelgroep Aquatische Ecologie en Waterkwaliteitsbeheer, Wageningen University

Financiering:
Wetenschapswinkel Wageningen UR