Dichterbij is een zorginstelling voor mensen met een verstandelijke beperking in het stroomgebied van de Maas in Limburg en Brabant. De Centrale Cliëntenraad (CCR) van Dichterbij maakt zich ernstige zorgen over het toenemende overgewicht bij hun cliënten. Volgens een schatting lijdt minstens 40% van alle mensen met een verstandelijke beperking aan overgewicht. Daarom heeft ze de Wetenschapswinkel benaderd met het verzoek om antwoord te vinden op de volgende vragen:
Hoe gezond is het eetgedrag van de cliënten? Wat zouden de oorzaken kunnen zijn van overgewicht? En hoe kunnen zorginstellingen een gezonde levensstijl van hun cliënten bevorderen zonder te tornen aan hun zelfbeschikkingsrecht?

De vragen zijn uitgewerkt in een project binnen ACT (Academic Consultancy Training) in de periode van mei - juni 2009. Er zijn verschillende methoden gebruikt om het eetgedrag van de cliënten in beeld te brengen, zoals een eetdagboek, een re-call (het laten herinneren/opnoemen), observaties van de leefomgeving en gesprekken met de begeleiders, en het nakijken van boodschappen. Wat de kennis betreft, blijken cliënten redelijk goed in staat om gezond eten te onderscheiden van ongezond eten. Per begeleider verschilt de kennis over gezonde voeding. Diëtisten en begeleiders oefenen invloed uit op de voeding van cliënten. Cliënten beschouwen hun begeleiders als belangrijke informatiebron voor voeding en geven aan dat ze de adviezen waarderen, Maar ze worden niet altijd door hen opgevolgd. Cliënten zijn sterk beïnvloedbaar door de omgeving, zoals media, verpakkingen, slogans, maar ook door hun eigen gevoelens, een gebrek aan motivatie of eenzaamheid. Verwanten en begeleiders houden elkaar verantwoordelijk voor een ongezond eetpatroon van de cliënt.

Aanbevelingen:

• Het vergroten van de kennis van begeleiders en cliënten;
• Het aanbrengen van variatie in de voeding door kookclubs;
• Hulp bij het koken en een kookboek met eenvoudige recepten;
• Het instellen van een beloningssysteem voor gezond gedrag;
• Het stimuleren van meer beweging;
• Meer continuïteit in de aandacht voor goede voeding en samenwerking tussen verwanten en begeleiding.

De aanbevelingen zijn in een gezamenlijke bijeenkomst met cliënten, begeleiders, staf, directie en bestuur besproken. Een discussiepunt is hoe in het voedingsbeleid rekening kan worden gehouden met het zelfbeschikkingsrecht van cliënten. 

De samenvatting van het rapport "Dichterbij: Closer to health" is op deze site beschikbaar en gratis te downloaden. Het volledige rapport kan worden opgevraagd bij Carry van Leest, Dichterbij.

Markant - maandblad voor de gehandicaptensector heeft in het decembernummer (2009) aandacht besteed aan dit onderzoek. Het artikel heet 'Eten is gedrag, onderzoek eetgewoonten cliënen' en is hieronder te downloaden.